Mụn trứng cá tuổi dậy thì là tình trạng phổ biến, xuất hiện trong giai đoạn có nhiều thay đổi về thể chất lẫn cảm xúc của hầu hết các bạn trẻ. Với khoảng 85% thanh thiếu niên bị ảnh hưởng, mụn không chỉ gây khó chịu mà còn tác động đến sự tự tin của mỗi người. Để hiểu rõ hơn về nguyên nhân và xử lý mụn đúng cách, mời bạn theo dõi ngay bài viết sau đây.
Mụn tuổi dậy thì là tình trạng khá phổ biến, tìm hiểu nguyên nhân và cách điều trị trong bài viết sau.
Hiểu đúng và đủ về mụn trứng cá tuổi dậy thì
Trước khi tìm hiểu cách điều trị, bạn cần hiểu rõ mụn trứng cá ở tuổi dậy thì là gì và các dạng mụn thường gặp trong giai đoạn này.
1. Mụn trứng cá tuổi dậy thì là gì?
Mụn ở tuổi dậy thì hay mụn trứng cá dậy thì là một bệnh lý của nang lông tuyến bã. Tình trạng mụn xảy ra khi lỗ chân lông bị bịt kín bởi tế bào chết và bã nhờn cùng sự tích tụ của vi khuẩn. Bên cạnh nổi mụn, làn da còn có thể bị viêm và chuyển sang màu đỏ hoặc sưng tấy.
Theo nghiên cứu của Global Burden of Disease (GBD), trên thế giới có khoảng 85% thanh thiếu niên 12 – 25 tuổi bị mụn trứng cá (Nguồn: National Library of Medicine). Ghi nhận thực tế tại phòng khám O2 SKIN, cứ 10 khách hàng tuổi ‘teen’ sẽ có 8 người gặp vấn đề về mụn dậy thì.
Từ những số liệu trên có thể thấy hiện tượng mụn trứng cá ở tuổi dậy thì là vấn đề da liễu phổ biến, tuy nhiên không nên chủ quan mà cần quan tâm chăm sóc da và điều trị mụn sớm để tránh làm cho mụn bùng phát nghiêm trọng.
Giai đoạn dậy thì thường nổi nhiều mụn trứng cá.
2. Các dạng mụn trứng cá tuổi dậy thì thường gặp
Việc xác định đúng loại mụn là bước đầu tiên để lựa chọn cách điều trị phù hợp. Theo đó, mụn ở tuổi dậy thì thường được chia thành 2 dạng sau:
Mụn viêm:
Các tổn thương mụn viêm tuổi dậy thì có thể tồn tại ở cả 3 dạng sau:
- Sẩn đỏ (Papules) và Mụn mủ (Pustules): Đây là những tổn thương viêm ban đầu thường nhỏ hơn 5mm. Trong đó mụn mủ thường có nhân mủ màu trắng hoặc vàng do sự tích tụ các tế bào bạch cầu bên trong lỗ chân lông.
- Mụn bọc Nodules (nặng): Các nốt mụn phát triển sâu dưới da, lan rộng và có kích thước lớn (>0,5 mm) hoặc nốt (<1 cm) không chứa nhân, có màu đỏ, sưng và đau. Thường thấy nhất là mụn bọc ở má, mụn bọc ở cằm, trán.
- Mụn nang Cysts (nặng): Đây là mụn trứng cá thể nặng, thường có hình dáng như ‘khối u’. Mụn không bị xơ và bên trong chứa đầy chất lỏng hoặc mủ gây cảm giác đau nhức, kích thước > 1cm sâu. Trong một số trường hợp viêm nang nặng, mụn còn có mùi hôi khó chịu.
Mụn không viêm:
Mụn không viêm bao gồm 2 loại cơ bản:
- Mụn đầu trắng: Những tổn thương đốm trắng hay xám trên bề mặt da. Kích thước đường kính 0,5 – 2 mm, thường màu trắng hoặc hồng nhạt, hơi gờ cao và không có lỗ mở trên bề mặt da.
- Mụn đầu đen: Đây là những tổn thương đốm nâu hay đen trên bề mặt da. Loại mụn này còn gọi là ‘nhân mụn mở’ vì các tế bào da chỉ chặn một phần lỗ chân lông nên phần nhân mụn chứa các tế bào chết tiếp xúc với oxy không khí làm cho đầu mụn có màu đen hoặc nâu đặc trưng.
- Vi nhân trứng cá(microcomedones): Đây là các nhân trứng cá rất nhỏ, không quan sát được trên lâm sàng, nhưng có thể quan sát được trên mô bệnh học dưới kính hiển vi điện tử.
Mụn trứng cá ở tuổi dậy thì xuất hiện ở dạng mụn viêm và mụn không viêm.
Tại sao mụn trứng cá thường xuất hiện ở tuổi dậy thì?
Mụn trứng cá thường xuất hiện ở tuổi dậy thì do sự thay đổi nội tiết tố trong cơ thể, kết hợp với nhiều yếu tố khác như di truyền, căng thẳng, chế độ sinh hoạt và cách chăm sóc da chưa phù hợp. Cụ thể:
1. Nguyên nhân chính: Sự thay đổi nội tiết tố
Theo chia sẻ của bác sĩ O2 SKIN về mụn dậy thì, sự thay đổi nội tiết tố (gia tăng Hormone Androgen) là nguyên nhân chính gây mụn dậy thì. Theo đó quá trình phát triển mụn sẽ có 4 giai đoạn là:
- Tăng sản xuất bã nhờn: Khi bước vào tuổi dậy thì, Hormone Androgen tăng cao khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh mẽ hơn. Điều này dẫn đến tình trạng da luôn bóng nhờn, tạo điều kiện thuận lợi cho mụn hình thành.
- Rối loạn sừng hóa: Lúc này, các tế bào da chết ở nang lông không bong ra như bình thường mà kết dính lại với nhau. Khi kết hợp với bã nhờn dư thừa, chúng tạo thành các nút bịt kín lỗ chân lông, hình thành nhân mụn.
- Vi khuẩn C.acnes hoạt động: Khi môi trường lỗ chân lông bị bít tắc, thiếu oxy và nhiều dầu thừa sẽ là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn C.acnes phát triển nhanh chóng và gây mất cân bằng hệ vi sinh da.
Phản ứng viêm của cơ thể: Khi vi khuẩn C.acnes phát triển mạnh, cơ thể sẽ phản ứng lại bằng phản ứng viêm tại chỗ. Đây là nguyên nhân gây ra tình trạng sưng đỏ, đau nhức và hình thành mủ (đặc trưng của các loại mụn viêm như mụn sẩn, mụn mủ, mụn bọc và mụn nang).
Mụn trứng cá tuổi dậy chủ yếu là do sự thay đổi nội tiết tố.
2. Các yếu tố khác
Ngoài ra, các yếu tố cộng hưởng sau đây cũng góp phần làm tình trạng mụn trứng cá dậy thì trở nên nặng hơn như:
- Di truyền: Nếu gia đình có người thân hoặc ba mẹ từng bị mụn nặng thì con cái có nguy cơ cao hơn.
- Chế độ ăn uống, sinh hoạt: Theo nhiều nghiên cứu, sữa và các chế phẩm từ sữa có thể làm tăng nồng độ Insulin-like growth factor-1 (IGF-1) trong máu. Chất này có thể làm tăng tổng hợp Androgen, dẫn đến tăng sản xuất bã nhờn, khiến da nổi nhiều mụn. Bên cạnh đó, chế độ ăn uống nhiều đường (bánh ngọt, nước ngọt có ga, soda,…) cũng khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh làm tình trạng mụn trầm trọng hơn. Ngoài ra, thói quen thức khuya, thiếu ngủ kéo dài hay lười vận động cũng ảnh hưởng đến nội tiết tố và quá trình thải độc của cơ thể, làm tăng nguy cơ nổi mụn trứng cá dậy thì.
- Chăm sóc da chưa đúng cách: Chăm sóc da sai cách như rửa mặt quá nhiều lần, sử dụng sản phẩm không phù hợp với loại da hoặc tự ý nặn mụn, có thể khiến da bị kích ứng, tổn thương và tình trạng mụn trở nên nghiêm trọng hơn. Việc thiếu kiến thức trong lựa chọn và sử dụng mỹ phẩm cũng dễ làm mất cân bằng da, tạo điều kiện cho mụn phát triển.
- Stress: Tình trạng lo âu, căng thẳng cũng là nguyên nhân gây mụn. Bởi căng thẳng có thể khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh và tăng phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó làm mụn trở nên nghiêm trọng hơn.
Tình trạng lo âu hoặc căng thẳng trong học tập cũng là một trong những yếu tố góp phần hình thành mụn ở tuổi dậy thì.
Cách trị mụn trứng cá ở tuổi dậy thì hiệu quả
Dưới đây là một số cách xử lý mụn ở tuổi dậy thì mà bạn nên tham khảo:
1. Chăm sóc da tại nhà đúng cách
Chăm sóc da đúng cách tại nhà là bước quan trọng giúp kiểm soát mụn trứng cá tuổi dậy thì và ngăn ngừa tình trạng mụn tái phát. Theo đó bạn nên:
- Làm sạch da: Vệ sinh da hàng ngày để loại bỏ bụi bẩn, dầu thừa, tế bào chết và vi khuẩn là điều quan trọng để kiểm soát mụn. Với làn da ở độ tuổi dậy thì, bạn có thể sử dụng sữa rửa mặt có độ pH phù hợp, làm sạch da nhẹ nhàng 2 lần/ngày (buổi sáng và tối). Ngoài ra, dù không trang điểm nhưng bạn vẫn nên tẩy trang (trước khi rửa mặt) vào buổi tối để làm sạch da sâu. Qua đó ngăn ngừa tình trạng bít tắc lỗ chân lông và gây mụn.
- Dưỡng ẩm: Dù da bị mụn hay đổ nhiều dầu, việc dưỡng ẩm vẫn rất cần thiết để duy trì hàng rào bảo vệ da và cân bằng độ ẩm tự nhiên. Với làn da bị mụn, bạn nên chọn các loại kem dưỡng dịu nhẹ, không gây bít tắc lỗ chân lông (non-comedogenic) và phù hợp với làn da dầu, da mụn.
- Thoa kem chống nắng: Thoa kem chống nắng giúp bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV, từ đó ngăn ngừa mụn trứng cá hoặc hạn chế làm mụn nặng hơn. Bên cạnh đó, kem chống nắng còn giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của ánh nắng lên các vùng da đang bị viêm, giảm thiểu nguy cơ để lại thâm mụn.
Sử dụng kem chống nắng để bảo vệ da khỏi các tác nhân gây mụn từ môi trường, nâng cao hiệu quả điều trị mụn.
- Không cạy nặn mụn: Việc cạy nặn mụn không đúng cách, không đảm bảo vệ sinh dụng cụ tại nhà có thể khiến nốt mụn bị viêm nhiễm, trở nên sưng to, mưng mủ và lan rộng ra các vùng da xung quanh. Chưa kể sau khi nặn mụn nếu không biết cách chăm sóc da có thể dẫn đến thâm sẹo.
2. Điều trị với thuốc bôi
Thuốc trị mụn dạng bôi là giải pháp hữu hiệu giúp giảm những nốt mụn ở tuổi dậy thì. Có thể kể đến hoạt chất như Salicylic Acid (BHA), có thể tan trong dầu nên thấm sâu vào lỗ chân lông giúp làm giảm viêm, thông thoáng và hạn chế bít tắc lỗ chân lông nhờ tác dụng bong sừng. Ngoài ra các hoạt chất khác như Retinoid, Benzoyl Peroxide (BPO),… có tác dụng thúc đẩy tái tạo tế bào da, kháng viêm, tiêu diệt vi khuẩn C.acnes và giảm mụn hiệu quả.
Tuy là thuốc bôi mụn không kê đơn nhưng bạn vẫn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng mụn, đạt hiệu quả trị mụn tốt hơn cũng như hạn chế tối đa các tác dụng phụ (bong da, mẩn đỏ…).
3. Trị mụn dậy thì với thuốc uống
Trong những trường hợp mụn trứng cá ở tuổi dậy thì diễn tiến nặng, lan rộng hoặc không đáp ứng tốt với phương pháp điều trị tại chỗ, bác sĩ da liễu có thể chỉ định dùng thuốc uống. Các loại kháng sinh đường uống như nhóm Tetracycline, Erythromycin hoặc Clindamycin được sử dụng để ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây mụn và giảm viêm.
Ngoài ra, thuốc Isotretinoin – dẫn xuất từ vitamin A axit thuộc nhóm Retinoid thường được chỉ định cho các trường hợp mụn nặng, mụn nang, mụn bọc kéo dài, giúp giảm tiết bã nhờn, ngăn ngừa hình thành nhân mụn và cải thiện tình trạng viêm. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc uống cần được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo hiệu quả và hạn chế tác dụng phụ.
Khi điều trị mụn bằng cách uống thuốc bạn phải tuân thủ đúng theo hướng dẫn của bác sĩ.
4. Điều trị mụn tuổi dậy thì với các phương pháp hiện đại
Các phương pháp hiện đại như lấy nhân mụn, chiếu ánh sáng xanh, peel da,… mang lại hiệu quả cao trong điều trị mụn trứng cá nhờ khả năng tác động trực tiếp đến các nguyên nhân gốc rễ như vi khuẩn, tình trạng bít tắc lỗ chân lông và kiểm soát lượng dầu thừa trên da, giảm phản ứng viêm tại chỗ. Không chỉ giúp cải thiện nhanh tình trạng mụn, những liệu pháp này còn hỗ trợ giảm thâm, hạn chế sẹo và thúc đẩy quá trình phục hồi, tái tạo làn da khỏe mạnh hơn.
Tốt nhất ngay khi nhận thấy tình trạng mụn ngày càng nặng thì bạn nên đến phòng khám da liễu uy tín để được bác sĩ da liễu thăm khám, tư vấn phác đồ điều trị chuẩn y khoa để kiểm soát mụn hiệu quả.
Sau hơn 10 năm hoạt động, O2 SKIN tự hào là phòng khám tiên phong điều trị mụn chuẩn Y khoa khi đã giúp hơn 489.000 khách hàng trị mụn thành công. Điều trị tại phòng khám, bạn có thể hoàn toàn yên tâm vì được bác sĩ chuyên khoa da liễu thăm khám và lập phác đồ cá nhân hóa điều trị dựa trên 4 mục tiêu điều trị bao gồm: Làm thông thoáng lỗ chân lông & Kiểm soát bã nhờn, Kháng khuẩn & Chống viêm (Kiểm soát mụn sưng đỏ), Điều trị chuyên sâu & Ngăn ngừa biến chứng sẹo và Phục hồi da, Làm mờ thâm & Duy trì kết quả.
Đồng thời, bác sĩ còn hướng dẫn bạn lựa chọn sản phẩm chăm sóc da, cách dưỡng da tại nhà phù hợp với lứa tuổi. Nhờ đó góp phần đẩy nhanh quá trình điều trị mụn và ngăn ngừa mụn tái phát hiệu quả.
Ngoài ra, khi được điều trị mụn theo phác đồ chuẩn y khoa do bác sĩ da liễu trực tiếp thăm khám và xây dựng không chỉ giúp tối ưu hiệu quả mà còn tiết kiệm chi phí điều trị về lâu dài. Việc can thiệp đúng cách ngay từ đầu sẽ hạn chế tình trạng mụn tiến triển nặng, tránh được những biến chứng như sẹo rỗ, thâm mụn và rút ngắn thời gian điều trị.
Đến với O2 SKIN bạn có thể an tâm vì 100% bác sĩ da liễu đều có chứng chỉ hành nghề sẽ trực tiếp thăm khác và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp.
Để hiểu rõ hơn về quá trình trị mụn và kết quả sau khi điều trị thành công của khách hàng tại O2 SKIN, bạn có thể theo dõi thêm TẠI ĐÂY.
>> Hãy chủ động điều trị sớm để mụn không còn là nỗi lo mỗi ngày. Liên hệ O2 SKIN để được bác sĩ chuyên khoa da liễu thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhất nhé!
Cách hạn chế mụn trứng cá dậy thì
Để phòng ngừa và hạn chế tình trạng mụn trứng cá ở tuổi dậy thì, điều đầu tiên bạn cần chú ý là điều chỉnh chế độ ăn uống. Bạn nên hạn chế tiêu thụ các thực phẩm chứa nhiều đường, sữa và chế phẩm từ sữa, thay vào đó hãy tăng cường bổ sung rau củ, trái cây tươi và đảm bảo uống đủ khoảng 2 lít nước mỗi ngày. Việc này giúp cung cấp dưỡng chất cho da từ bên trong, duy trì độ ẩm cần thiết và hỗ trợ quá trình điều trị mụn hiệu quả hơn.
Bên cạnh chế độ ăn uống, chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng đóng vai trò quan trọng. Tập luyện thể dục nhẹ nhàng, yoga, tham gia các hoạt động yêu thích như vẽ, múa, chăm sóc cây xanh hoặc thú cưng, duy trì thói quen ngủ trước 23h, ngủ đủ 7-8 tiếng/đêm,… là những cách đơn giản nhưng hữu ích giúp bạn giảm stress, cải thiện tâm trạng. Khi tinh thần ổn định và thoải mái, nội tiết tố trong cơ thể cũng dễ cân bằng hơn, từ đó giúp làn da khỏe mạnh và mụn được kiểm soát tốt hơn.
Bên cạnh chế độ ăn uống hợp lý, bạn cũng nên tăng cường tập luyện thể dục thể thao để cải thiện sức khỏe tinh thần góp phần hạn chế mụn hiệu quả hơn.
Câu hỏi thường gặp
Trong quá trình tìm hiểu về hiện tượng mụn trứng cá ở tuổi dậy thì, nhiều bạn còn có những băn khoăn sau:
Mụn trứng cá tuổi dậy thì kéo dài bao lâu?
Mụn trứng cá thường bắt đầu trong thời kỳ dậy thì ở độ tuổi từ 10 đến 13 và có xu hướng trở nên tồi tệ hơn ở những người có làn da nhờn. Loại mụn này thường kéo dài từ 5 đến 10 năm và cải thiện vào đầu những năm 20 tuổi.
Mụn tuổi dậy thì có tự hết không?
Việc mụn ở tuổi dậy thì có tự hết không còn tùy thuộc vào cơ địa, loại mụn và cách chăm sóc da. Thực tế, trường hợp mụn trứng cá nhẹ: mụn đầu đen, mụn đầu trắng,… nếu chăm sóc da đúng cách và khoa học thì sẽ tự biến mất. Tuy nhiên, cũng có nhiều người bị mụn ở tuổi dậy thì ‘đeo bám’ đến tuổi trưởng thành, để lại di chứng cho làn da như rối loạn sắc tố hoặc sẹo. Điều này khiến các bạn trở nên tự ti, e ngại trong giao tiếp với mọi người.
Mụn tuổi dậy thì có nguy hiểm không?
Tuỳ vào loại tổn thương, mức độ nặng nhẹ của mỗi cá nhân mà mức độ nguy hiểm khác nhau. Mụn có thể tự hết nhưng cũng có thể dẫn đến các biến chứng như viêm nhiễm, gây thâm sẹo khó điều trị. Do đó bạn nên điều trị mụn trứng cá càng sớm càng tốt.
Mụn tuổi dậy thì có tự điều trị được không?
Nếu bạn bị mụn trứng cá nhẹ, bạn có thể điều trị bằng các thuốc bôi không kê đơn có chứa Benzoyl Peroxide, Salicylic Acid, Adapalene. Tuy nhiên, để hạn chế tình trạng kích ứng, bạn hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng, thử thuốc trên một vùng da nhỏ và bôi với mức độ tăng dần. Nếu tình trạng mụn của bạn không cải thiện sau 3 tháng, hoặc nếu bạn bị mụn vừa hoặc nặng, bạn nên tham khảo ý kiến điều trị của bác sĩ chuyên khoa.
Mụn tuổi dậy thì có thể cải thiện nếu bạn biết cách điều trị đúng và chăm sóc da khoa học ngay từ sớm.
Có những sai lầm gì khi điều trị mụn trứng cá ở tuổi dậy thì?
Một số sai lầm khi trị mụn tuổi dậy thì khiến mụn thêm nghiêm trọng như rửa mặt quá nhiều lần, dùng thuốc trị mụn không theo chỉ định bác sĩ, dùng sản phẩm dưỡng ẩm không phù hợp, đi ngủ khi vẫn còn trang điểm, nặn mụn trứng cá không đúng cách. Bạn nên lưu ý các vấn đề này để đạt hiệu quả điều trị mụn cao hơn, sớm lấy lại làn da sáng khỏe.
Mụn trứng cá tuổi dậy thì có thể khiến bạn cảm thấy mất tự tin, nhưng đừng lo – bạn không hề đơn độc và tình trạng này hoàn toàn có thể cải thiện. Việc chăm sóc da đúng cách, điều chỉnh lối sống và tìm đến sự hỗ trợ từ bác sĩ da liễu sẽ giúp bạn kiểm soát mụn hiệu quả và lấy lại sự tự tin vốn có.
