Kháng sinh trị mụn trứng cá thường được xem là giải pháp mạnh cho các trường hợp mụn viêm và ở mức độ nặng. Nhưng liệu rằng có nên tự ý sử dụng kháng sinh không? Theo các chuyên gia da liễu, việc dùng kháng sinh chỉ nên được thực hiện khi có chỉ định và giám sát chặt chẽ từ bác sĩ để đảm bảo hiệu quả và tránh các tác dụng phụ không mong muốn. Bài viết này, với sự tham vấn từ Bác sĩ CKII Đoàn Thị Thiện Tâm, sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về cách dùng kháng sinh trị mụn an toàn và hiệu quả.
Khi nào nên dùng thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá và các lưu ý từ bác sĩ da liễu.
Có nên dùng kháng sinh trị mụn trứng cá?
Nên, sử dụng kháng sinh là một phần trong quá trình điều trị mụn. Tuy nhiên, việc dùng thuốc cần có sự chỉ định và theo dõi từ bác sĩ để hạn chế các tác dụng phụ và tránh nguy cơ kháng thuốc.
Thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá dựa trên cơ chế nào?
Theo Bác sĩ tại Phòng khám da liễu O2 SKIN, cơ chế của thuốc kháng sinh là tiêu diệt vi khuẩn trên bề mặt da và trong các nang lông, giảm hoạt động của tuyến nhờn, kìm – diệt khuẩn, giảm – chống viêm. Các tác dụng cụ thể như sau:
Chống viêm
Một số thuốc kháng sinh điều trị mụn như nhóm Cyclin có khả năng kháng viêm thông qua việc giảm sự hình thành các gốc oxy phản ứng và điều hoà giảm các cytokin tiền viêm. Nhờ đó, da được xoa dịu và quá trình hồi phục cũng diễn ra nhanh hơn.
Tiêu diệt vi khuẩn gây sưng
Thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn gây mụn C.acnes. Từ đó, các ổ mụn cũng được làm sạch, giúp vùng da bị tổn thương mau lành hơn.
Hỗ trợ giảm nhờn
Thuốc kháng sinh nhóm Tetracyclin điều trị mụn trứng cá giúp điều tiết tuyến bã nhờn. Nhờ đó hạn chế tình trạng gây bít tắc nang lông – nguyên nhân gây ra mụn.
Thuốc kháng trị điều trị mụn có các tác dụng như chống viêm tiêu sưng, tiêu diệt vi khuẩn gây sưng, hỗ trợ giảm nhờn.
Chỉ định từ bác sĩ: Khi nào cần dùng kháng sinh trị mụn?
Việc sử dụng thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá cần được bác sĩ chỉ định cho các trường hợp cụ thể như mụn viêm, mụn mủ, mụn trứng cá trung bình đến nặng và một số tình trạng đặc biệt. Dưới đây là chi tiết từng trường hợp:
Mụn viêm và mụn mủ
Với trường hợp mụn viêm và mụn mủ, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng kháng sinh đường uống hoặc retinoids tại chỗ giúp giảm viêm, ngăn ngừa lây lan, hỗ trợ hồi phục da và ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc. Tuy nhiên, quá trình điều trị này có thể gây ra các tác dụng phụ, nhất là người có cơ địa dị ứng. Bệnh nhân nên thông báo về tiền sử dị ứng để bác sĩ lựa chọn thuốc kháng sinh phù hợp.
Mụn trứng cá mức độ trung bình đến nặng
Ở mức độ trung bình đến nặng, bác sĩ có thể kê đơn một số thuốc kháng sinh điều trị mụn trứng cá dạng bôi (Retinoid, Benzoyl Peroxide,…) kết hợp với thuốc uống (Isotretinoin, Tetracycline, thuống tránh thai,…). Tuy nhiên, kháng sinh có thể khiến vi khuẩn tăng khả năng kháng thuốc. Do đó, bệnh nhân nên sử dụng kháng sinh theo phác đồ điều trị của bác sĩ. Đồng thời, nên kết hợp kháng sinh đường uống với các thuốc bôi ngoài da không chứa kháng sinh để tăng hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ kháng thuốc.
Các trường hợp mụn đặc biệt
Với tình trạng mụn không thuyên giảm sau khi điều trị các phương pháp thông thường, mụn trứng cá mức độ nặng, mụn trứng cá có nguy cơ để lại sẹo cao,… bác sĩ chỉ định sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị. Riêng với trường hợp mụn không viêm (mụn đầu đen, mụn cám hoặc mụn đầu trắng) không cần sử dụng kháng sinh. Thay vào đó, bệnh nhân có thể chọn các sản phẩm trị mụn, tẩy tế bào chết có thành phần Axit Salicylic hoặc lấy nhân mụn đúng cách.
Thuốc kháng sinh điều trị mụn trứng cá được chỉ định cho tình trạng mụn viêm, mụn mủ, mụn mức độ trung bình – nặng và các trường hợp mụn đặc biệt.
Các loại thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá
Tùy vào tình trạng mụn, bác sĩ sẽ kê đơn với các loại thuốc kháng sinh toàn thân (kháng sinh uống) và kháng sinh dạng bôi. Cụ thể như sau:
1. Kháng sinh toàn thân (kháng sinh uống)
Với tác dụng kháng khuẩn và chống viêm, thuốc kháng sinh điều trị mụn trứng cá dạng uống thường được chỉ định cho trường hợp trung bình và nặng. Tùy vào trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể kê đơn các loại kháng sinh toàn thân bao gồm:
- Tetracycline: Với công dụng tiêu diệt vi khuẩn C. .acnes, nhóm thuốc tetracycline là lựa chọn đầu tay trong điều trị mụn trứng cá nặng và trung bình. Sau vài tuần sử dụng thuốc, tình trạng mụn có thể được cải thiện rõ rệt. Tetracycline ít gây tác dụng phụ nghiêm trọng, các triệu chứng như đau đầu, đau khớp,… có thể biến mất khi ngưng thuốc.
- Erythromycin: Thuốc được sử dụng thay thế khi bệnh nhân không dung nạp Tetracycline hoặc cho trẻ dưới 10 tuổi nhằm hạn chế các tác dụng phụ. Một ưu điểm của thuốc thuộc nhóm macrolide này so với tetracycline là tính an toàn khi sử dụng trong thai kỳ.
- Azithromycin: Nhóm thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá được cân nhắc sử dụng trong một số trường hợp hoặc thay thế khi bệnh nhân không dùng được Tetracyclin, đặc biệt là tình trạng mụn bùng phát theo chu kỳ. Để tối ưu hiệu quả điều trị thuốc, bác sĩ thường lựa chọn liệu trình “pulse therapy”. Thuốc ít gây tác dụng phụ nghiêm trọng, nhưng tình trạng vi khuẩn kháng thuốc vẫn có thể xảy ra.
- Clindamycin: Đây là loại kháng sinh điều trị mụn trứng cá hiệu quả. Dù vậy, thuốc vẫn có khả năng gây ra tình trạng kháng thuốc như Erythromycin, cùng với các tác dụng phụ đáng lo ngại như rối loạn đường tiêu hoá như viêm đại tràng giả mạc.
- Sarecycline: Đây là một dẫn xuất tetracycline phổ hẹp, đã được FDA Hoa Kỳ chấp thuận cho mụn trứng cá thông thường từ trung bình đến nặng.
- Trimethoprim sulfamethoxazole (TMZ): TMZ thường được dùng cho trường hợp mụn trứng cá nặng, dai dẳng và không đáp ứng với các loại thuốc kể trên. Thuốc có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng và phản ứng dị ứng nặng.
- Minocycline: Loại kháng sinh này thường được chỉ định cho trường hợp mụn trứng cá có tình trạng viêm, giúp cải thiện các triệu chứng mẩn đỏ, sưng tấy. Về tác dụng phụ của thuốc, người bệnh có thể bị rụng tóc, chóng mặt, buồn nôn,…
2. Kháng sinh dạng bôi
Các loại thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá chủ yếu được sản xuất dưới dạng bôi như kem, mỡ, gel, bọt hoặc lotion. Nhìn chung, điều trị bôi tại chỗ an toàn hơn so với điều trị toàn thân (uống, tiêm) và có tác dụng ngăn ngừa mụn mới hình thành. Với các trường hợp mụn nhẹ đến trung bình, đây là lựa chọn điều trị đầu tay. Tuy nhiên, đối với mụn viêm mức độ trung bình và nặng, phương pháp này có thể không đủ hiệu quả, do đó thường được kết hợp với thuốc uống khi cần thiết.
Sau đây là các loại thuốc bôi tại chỗ có chứa kháng sinh bác sĩ có thể kê đơn tùy theo tình trạng mụn cụ thể:
- Retinoids: Loại kháng sinh này giúp tiêu cồi mụn, giảm viêm, hạn chế tổn thương do mụn gây ra. Ngoài ra, Retinoids còn hỗ trợ điều hòa tốc độ tái tạo tế bào, phục hồi tổn thương da do các tác động của ánh mặt trời, tăng sinh collagen giúp điều trị sẹo mụn và lão hóa da. Các tác dụng phụ thường gặp khi dùng Retinoids là kích ứng, khô da, viêm da,…
- Benzoyl peroxide (BP): Đây là hoạt tính kháng khuẩn, giúp tiêu cồi mụn, diệt vi khuẩn C. acnes và kích thích bong sừng. Về tác dụng phụ, thuốc có thể gây ra khô da, đỏ rát da, nóng nhẹ, xuất hiện mụn nhiều hơn trong thời gian đầu,…
Kháng sinh Benzoyl Peroxide (BP) có thể dùng lâu dài, và nồng độ thấp 2,5% ít gây kích ứng hơn so với nồng độ cao như 5% hoặc 10%.
- Axit Azelaic: Axit Azelaic được sử dụng điều trị mụn với nồng độ 5% hoặc 20% có công dụng tiêu sừng, kháng viêm, kháng khuẩn và tăng sắc tố da. Tuy nhiên, thuốc có thể gây ra một số tác dụng phụ như bong da, khô da, kích ứng,…
- Axit Salicylic: Axit Salicylic có trong các sản phẩm không kê đơn với nồng độ 0,5-2%, ở dạng kem, lotion, miếng dán hay sữa rửa mặt. Thành phần này giúp tẩy tế bào chết, ngăn tắc nghẽn lỗ chân lông và thúc đẩy tái tạo da, từ đó giảm mụn trứng cá. Khi dùng đơn lẻ, hiệu quả của Axit Salicylic thường hạn chế, nhưng khi kết hợp với các thành phần khác như Benzoyl Peroxide, tác dụng điều trị sẽ được tăng cường. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa Axit Salicylic và Benzoyl Peroxide có thể gây ra các tác dụng phụ như khô da, kích ứng nghiêm trọng,…
- Clindamycin: Thuốc kháng sinh Clindamycin thuộc nhóm Lincosamid có tác dụng giảm viêm, làm dịu tình trạng sưng đỏ do mụn gây ra. Khi sử dụng loại thuốc này, bệnh nhân có thể gặp một số tác dụng phụ như đau đầu, da khô, bong tróc, đóng vảy, kích ứng,…
- Erythromycin: Loại kháng sinh này thuộc nhóm Macrolid thường được sản xuất với dạng kem, gel hoặc lotion có nồng độ 20%. Erythromycin giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây mụn. Về tác dụng phụ, thuốc có thể gây ra tình trạng phát ban, nổi mề đay, kích ứng mắt, đỏ da,…
- Axit Alpha hydroxy: Các sản phẩm không kê đơn chứa AHAs với nồng độ thấp hoạt động như chất tẩy tế bào chết nhẹ. Ban đầu, AHAs và Retinol được sử dụng để điều trị lão hóa da, giảm nếp nhăn, sau này cũng được áp dụng trong điều trị mụn trứng cá.
- Thuốc bôi kết hợp: Có nhiều sản phẩm kết hợp nhiều hoạt chất như Benzoyl Peroxide, Retinoids, Resorcinol, Axit Glycolic, lưu huỳnh, Axit Salicylic hay kháng sinh tại chỗ nhằm hạn chế nguy cơ kháng thuốc. Ngoài ra, còn có các sản phẩm có tên “thảo dược”, “hữu cơ” hay “tự nhiên” như lô hội, dầu chanh, chiết xuất từ trái cây… Tuy nhiên, rất khó xác thực nguồn gốc và hiệu quả của những sản phẩm này, vì thế nếu không chắc chắn, bạn nên tránh sử dụng.
Để đảm bảo an toàn cho làn da, bạn chỉ nên sử dụng thuốc bôi trị mụn do bác sĩ chỉ định.
Điều trị mụn trứng cá bằng thuốc kháng sinh kéo dài bao lâu?
Theo AAD (American Academy of Dermatology – Học viện Da liễu Hoa Kỳ), thời gian dùng thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá có thể kéo dài 3 – 4 tháng. Thời gian này có thể ngắn hoặc dài hơn tùy thuộc vào tình trạng mụn và chỉ định của bác sĩ.
8 lưu ý quan trọng khi dùng thuốc kháng sinh điều trị mụn trứng cá
Để sử dụng thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá an toàn và hiệu quả, bạn cần lưu ý 8 điều quan trọng sau đây:
1. Chỉ sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ
Mỗi loại thuốc trị mụn sẽ có những tác dụng điều trị khác nhau, tùy vào loại da và tình trạng mụn. Hơn nữa, có một số loại thuốc cần phải sử dụng kết hợp với nhiều sản phẩm khác mới mang lại kết quả. Do đó, bạn chỉ nên dùng thuốc khi có chỉ định, tư vấn của bác sĩ để đảm bảo an toàn. Ngoài ra, bạn nên thăm tại các cơ sở chuyên khoa uy tín để có phương pháp điều trị mụn hiệu quả, an toàn.
|
Tin chọn O2 SKIN, an tâm điều trị mụn chuẩn Y khoa từ đầu Tại O2 SKIN, bạn được thăm khám trực tiếp cùng bác sĩ da liễu để xác định nguyên nhân gây mụn. Dựa vào tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa chuẩn Y khoa kết hợp nhiều phương pháp như lấy nhân mụn, peel da, điện di… Nhờ đó mang đến hiệu quả điều trị mụn tối ưu, an toàn cho làn da. Đó cũng là kết quả mà Nguyễn Phương Cát Tường (20 tuổi, TP.HCM) đã nhận được sau 4 tháng đồng hành cùng O2 SKIN. Dù trước đó, cô bạn từng ám ảnh khi sống chung với làn da mụn hơn 8 năm vì sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc. Giờ đây, Cát Tường đã có thể rạng ngời hơn với làn da khỏe đẹp: “Điều trị tại O2 SKIN da mình có tiến triển khá tốt, từ da mỏng yếu, mụn viêm nặng giờ đã cải thiện được 70%. Da đẹp hơn, mình cũng tự tin hơn, thoải mái hơn trong mọi việc. Mình rất hài lòng”, cô nàng tiết lộ.
O2 SKIN đã đồng hành cùng Cát Tường, cũng như nhiều khách hàng khác lấy lại vẻ đẹp làn da khỏe mạnh, không còn tình trạng mụn gây “ám ảnh”. >> Liên hệ ngay với O2 SKIN để được bác sĩ da liễu tư vấn và xây dựng liệu trình điều trị mụn hiệu quả, giúp bạn sớm có làn da khỏe đẹp, mịn màng. |
2. Không ngưng dùng thuốc giữa chừng hoặc dùng ngắt quãng
Bạn nên dùng thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá theo đúng liệu trình của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả tối ưu. Nếu ngưng sử dụng giữa chừng hoặc dùng ngắt quãng có thể gây ra tình trạng đề kháng kháng sinh, khiến việc điều trị phức tạp hơn.
3. Tăng cường dưỡng ẩm nếu da khô đi
Một số loại thuốc kháng sinh có thể gây ra tác dụng phụ khiến da khô đi. Lúc này, bạn nên dùng các sản phẩm dưỡng ẩm (không chứa thành phần sinh nhân mụn) vào trước và sau khi bôi thuốc để cấp ẩm sâu cho da.
4. Tránh dùng xà phòng hoặc chất tẩy rửa mạnh khi dùng thuốc
Để làm sạch da, bạn nên chọn các sản phẩm sữa rửa mặt dịu nhẹ, không chứa xà phòng hoặc chất tẩy rửa mạnh. Việc này giúp hạn chế khô da và kích ứng trong quá trình sử dụng thuốc trị mụn.
5. Chỉ nên uống thuốc với nước lọc
Bạn chỉ nên uống thuốc kháng sinh điều trị mụn trứng cá với nước lọc. Việc dùng kết hợp thuốc với nước ép trái cây, sản phẩm từ sữa, rượu,… có thể làm giảm khả năng hấp thụ kháng sinh.
6. Lưu ý khi dùng kết hợp cùng các loại thuốc khác
Khi muốn sử dụng kháng sinh trị mụn kết hợp với các loại thuốc khác, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ. Đây là lưu ý quan trọng để hạn chế tương tác thuốc ảnh hưởng đến kết quả điều trị.
7. Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý
Trong quá trình sử dụng thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá, bạn nên có chế độ ăn uống lành mạnh có lợi cho sức khỏe làn da. Theo đó, bạn cần tăng cường bổ sung rau xanh, trái cây, đồng thời hạn chế các món cay, nóng, nhiều dầu mỡ, chất kích thích,…
8. Lưu ý một số tác dụng phụ
Các loại kháng sinh trị mụn có thể gây ra các tác dụng phụ. Do đó, bệnh nhân cần thăm khám để bác sĩ cân nhắc lựa chọn thuốc phù hợp với tình trạng da, cơ địa, hạn chế tác dụng phụ không mong muốn.
Dựa vào tình trạng da, cơ địa của bạn, bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc kháng sinh phù hợp để hạn chế gây tác dụng phụ.
Một số thắc mắc thường gặp
Mụn có tái phát sau khi dùng kháng sinh không?
Có thể, vì hầu hết các loại kháng sinh trị mụn trứng cá chỉ kiểm soát tình trạng mụn trong thời gian điều trị. Để duy trì làn da khỏe đẹp sau khi ngưng thuốc, bạn cần có chế độ chăm sóc, ăn uống và sinh hoạt lành mạnh, đúng cách.
Thuốc kháng sinh mụn trứng cá tồn tại trong cơ thể bao lâu?
Thời gian tồn tại của thuốc kháng sinh điều trị mụn trứng cá tùy thuộc vào loại. Chẳng hạn, ở người trưởng thành khỏe mạnh, Doxycycline tồn tại trong cơ thể khoảng 16-24 giờ và mất khoảng 5 ngày để được loại bỏ hoàn toàn sau liều cuối cùng.
Đến đây, chắc hẳn bạn đã hiểu rõ hơn về thuốc kháng sinh trị mụn trứng cá nên dùng lúc nào và cần lưu ý điều gì khi sử dụng. Để đảm bảo an toàn cho làn da, bạn nên thăm khám cơ sở da liễu uy tín để được bác sĩ tư vấn giải pháp, chỉ định sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả nhé.
