Mụn ở từng giai đoạn khác nhau như thế nào

MỤN Ở TỪNG GIAI ĐOẠN: VỊ THÀNH NIÊN, TRƯỞNG THÀNH, THAI KỲ KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO?

Mụn trứng cá không ngoại trừ bất kỳ một ai, nó có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào, ngay cả trẻ sơ sinh. Bởi giai đoạn sơ sinh có lượng nhờn tiết ra ở mức cao tương đương với lượng nhờn tiết ra ở tuổi dậy thì. Tuy nhiên, hầu hết mụn trứng cá ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đều tự biến mất theo thời gian, chỉ ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt cần đến bác sĩ chẩn đoán và xét nghiệm để xác định những tình trạng sức khỏe khác đi kèm và hạn chế nguy cơ để lại sẹo xấu cho trẻ. Đối với các giai đoạn khác, mụn trứng cá có thể xuất hiện dưới nhiều hình thái khác nhau và đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau mà chúng ta có thể tìm hiểu dưới đây.

7.1. MỤN TRỨNG CÁ TRONG GIAI ĐOẠN VỊ THÀNH NIÊN

Giai đoạn đối mặt với mụn trứng cá đầy thử thách chính là giai đoạn vị thành niên.

• NGUYÊN NHÂN: Ở độ tuổi này, những thay đổi hormone androgen khiến cho da xảy ra tình trạng gia tăng tiết nhờn, cộng thêm các tác nhân khác từ môi trường bên ngoài khiến mụn bùng phát.
• TRIỆU CHỨNG: Mụn xuất hiện ở nữ nhiều hơn nhưng ở nam thường có xu hướng nặng hơn. Chủ yếu xuất hiện các loại mụn không viêm, đôi khi có mụn viêm đỏ mức độ nhẹ, thường tập trung ở vùng trán. Ở độ tuổi này da có xu hướng nhanh phục hồi hơn, cho phép các vết thâm, sẹo phản ứng tốt với phương pháp điều trị.

trang 42

• LỜI KHUYÊN: Có rất nhiều phương án đơn giản và an toàn có thể đưa ra để điều trị sớm trong giai đoạn này. Đầu tiên, hãy nghĩ đến những tác động dự phòng mụn (hoặc ít nhất là giảm tiết nhờn) và dành cho bản thân thời gian tìm hiểu để có một chế độ chăm sóc và điều trị phù hợp nhất.

Khi gặp phải tình huống này, nên hạn chế để kiểu tóc che đậy mụn ở vùng trán, bởi vì tình trạng cọ xát và bít tắc do thói quen này gây ra có thể làm cho tình trạng càng trở nên tệ hơn.

7.2. MỤN TRỨNG CÁ KHỞI PHÁT MUỘN Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH

Mụn trứng cá ở người trưởng thành là một thể mụn khởi phát sau 18 tuổi, có thể khởi phát ở 20-30 tuổi hoặc thậm chí lớn hơn. Theo thống kê, có khoảng 15-40% người có tình trạng mụn trứng cá ở độ tuổi ngoài 25. Tỷ lệ mụn ở người lớn càng ngày càng gia tăng, đa số gặp ở phụ nữ.

• NGUYÊN NHÂN: Mụn trứng cá ở người trưởng thành thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân, đa phần có liên quan đến mụn nội tiết (đã được đề cập trong mục “Hiểu nhầm về mụn nội tiết”). Ngoài ra, còn một số nguyên nhân từ việc sử dụng mỹ phẩm có thành phần gây bít tắc nang lông, chăm sóc da không đúng cách, môi trường làm việc…

trang 43

• TRIỆU CHỨNG: Tổn thương chủ yếu là các sẩn viêm, mụn mủ và các nốt viêm nhỏ, thường tập trung ở vùng chữ U (vùng má dưới, vùng cằm và dọc theo quai hàm), một số ở ngực và lưng nhưng hầu hết vẫn gặp trên mặt là chính. Đặc biệt, ở độ tuổi này mụn có khuynh hướng lặp đi lặp lại (dễ tái phát), dễ để lại sẹo khó phục hồi.
• LỜI KHUYÊN: Hãy xác định nguyên nhân gây mụn để hạn chế các tác động này, từ đó có những phương pháp điều trị phù hợp, tránh để lại sẹo xấu trên da. Trường hợp mụn nhẹ có thể điều trị bằng thuốc thoa không kê đơn. Đối với tình trạng mụn nặng hoặc có các triệu chứng cường androgen, hãy đến phòng khám da liễu để được tư vấn liệu trình thích hợp.

7.3. MỤN TRỨNG CÁ TRONG GIAI ĐOẠN THAI KỲ

Có những phụ nữ bị nổi mụn lần đầu tiên trong thời gian mang thai mà trước đó chưa bao giờ bị mụn. Cũng có những phụ nữ diễn tiến nặng thêm tình trạng mụn sẵn có trước đó. Mụn trứng cá xuất hiện hoặc bùng phát nặng trong giai đoạn mang thai là chuyện thường xuyên gặp phải.

• NGUYÊN NHÂN: Có sự biến đổi lớn về hormone trong giai đoạn mang thai. Nồng độ estrogen và progesteron tăng lên, làn da trở nên nhạy cảm, các tuyến bã nhờn trên da tăng bài tiết, dẫn đến mụn. Ở một số trường hợp, tuyến bã nhờn có thể tăng sản xuất suốt thời gian mang thai, gây ra mụn thường xuyên và nghiêm trọng hơn.

trang 44

• TRIỆU CHỨNG: Chủ yếu ở dạng mụn viêm và có dạng sẩn, mụn mủ hoặc có thể là các nang hay cục. Tình trạng thường có xu hướng nặng hơn ở ba tháng đầu thai kỳ khi lượng hormone tăng cao. Giai đoạn cho con bú, lượng hormone chưa ổn định, vì vậy bệnh nhân vẫn có thể tiếp tục đối mặt với mụn trứng cá.
• LỜI KHUYÊN: Phụ nữ mang thai (hoặc có dự định mang thai) không nên tự ý sử dụng bất kỳ một loại thuốc trị mụn nào khi chưa được sự cho phép, chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để tránh những nguy cơ dị tật bẩm sinh trên một số thuốc (sẽ được trình bày trong phần sau của cuốn sách). Bên cạnh đó, để có một thai kỳ và làn da khỏe mạnh nhất, hãy kiểm soát và điều trị ổn thỏa tình trạng mụn nhiều nhất có thể trước khi dự định mang thai. Đồng thời, hãy trao đổi những mong đợi của bản thân với bác sĩ điều trị để có kết quả tốt nhất.

Trong trường hợp chưa xác định được nguyên nhân gây mụn, hãy điều chỉnh tất cả các tác nhân có thể gây mụn hoặc làm nặng thêm tình trạng mụn. Nếu mụn không thuyên giảm hãy đến các cơ sở da liễu uy tín để kiểm tra và xác định nguyên nhân.