Phân biệt hiện tượng dị ứng, đẩy mụn (khi điều trị) và bùng phát mụn

Hiện tượng da dị ứng khi sử dụng một số sản phẩm không phù hợp đôi khi có thể bị nhầm lẫn với tình trạng bùng phát mụn hoặc hiện tượng đẩy nhân mụn bình thường khi sử dụng thuốc điều trị.

Tuy nhiên, giữa chúng vẫn có sự khác nhau nhất định dựa trên một vài biểu hiện được liệt kê sau đây.

11.1. DỊ ỨNG

TÁC NHÂN THƯỜNG GẶP

• Thường gặp khi sử dụng các loại thuốc bôi hoặc thuốc uống, sản phẩm chăm sóc da có thành phần dễ gây kích ứng, dị ứng.
• Cơ địa quá nhạy cảm với một số thành phần có trong các thuốc điều trị.

trang 147

BIỂU HIỆN

Thường đa dạng, có thể biểu hiện với các dát hồng ban, các mụn nước nhỏ li ti, bề mặt da có dịch, nổi các mảng phù hoặc sẩn đỏ gờ cao như muỗi cắn, ngứa… hoặc khô da, bong vảy thậm chí là nứt nẻ.

GIẢI PHÁP

• Ngưng sản phẩm đang sử dụng và liên hệ ngay với Bác sĩ để có hướng xử trí phù hợp.
• Lựa chọn những sản phẩm chăm sóc, điều trị phù hợp, ít chứa những thành phần dễ gây dị ứng. (Tham khảo thêm tại bài viết “Chăm sóc da nhạy cảm bị mụn”)
• Tốt nhất, trước khi sử dụng sản phẩm mới, hãy thử với một liều lượng nhỏ vào vùng da ở mặt trong cánh tay, hoặc sau tai, để trong 24 - 48 giờ và quan sát hiện tượng trước khi sử dụng trên mặt.

11.2. ĐẨY MỤN KHI ĐIỀU TRỊ

TÁC NHÂN THƯỜNG GẶP

• Sử dụng các loại thuốc bôi kích thích bong sừng như: Retinoid, azelaic acid, AHAs, BHA... hoặc các thủ thuật như peel da hóa học (chemical peel)…
• Chỉ định peel hoặc thuốc bôi với nồng độ quá mạnh hoặc chế độ chăm da chưa tốt trước khi điều trị, thói quen sờ, nặn mụn...

trang 148

BIỂU HIỆN

• Nhân mụn đầu trắng, đầu đen lộ rõ trên da với số lượng có thể nhiều hơn trước khi điều trị, đặc biệt thấy rõ khi làm động tác kéo căng da mặt. Đôi khi có thể thấy các nhân mụn tự rơi ra trong lúc vệ sinh da mặt mỗi ngày.
• Một số trường hợp xuất hiện mụn viêm sau khi điều trị (thường rơi vào những người có nhân đóng to trước khi điều trị).

GIẢI PHÁP

• Các trường hợp mụn không viêm xuất hiện nhiều hơn thì đây hoàn toàn nằm trong mục đích điều trị.
• Đối với các mụn viêm xuất hiện dày đặc sau điều trị, đây có thể xem như hiện tượng bùng phát mụn, cần điều chỉnh lại tất cả các nguyên nhân gây ra tình trạng này.
• Cần tuân thủ các nguyên tắc khi sử dụng thuốc bôi điều trị (tham khảo thêm tại mục “Những nguyên tắc chung khi sử dụng các sản phẩm kích thích bong sừng”).

11.3. BÙNG PHÁT MỤN

TÁC NHÂN THƯỜNG GẶP

Tất cả những thứ khiến da trở nên quá dầu hoặc quá khô, mất cân bằng hàng rào bảo vệ da đều có thể trở thành yếu tố làm bùng phát mụn:

• Sản phẩm chăm sóc da không phù hợp, lối sống, sinh hoạt không điều độ, stress, các thao tác chà xát da quá mức, massage, lăn kim, tẩy tế bào chết có hạt, xông hơi nóng quá mức…

trang 149

• Khi bắt đầu liệu trình điều trị với các thuốc như: Isotretinoin, kháng sinh, đặc biệt là những kháng sinh phổ rộng hoặc thuốc uống, thuốc tiêm có chứa corticoid, thuốc bôi có chứa retinoid…

Mụn xuất hiện một cách rầm rộ:

• Nhẹ thường là các tổn thương viêm đỏ hoặc viêm mủ.
• Nặng hơn có thể gây nhiều mụn nang bọc, tiết dịch mủ, cần phân biệt với các biểu hiện của mụn trứng cá ác tính (thường có dấu hiệu toàn thân như triệu chứng xương khớp và các dấu hiệu sinh hóa của quá trình viêm).
• Những tổn thương nhân mụn đóng với kích thước lớn trước khi điều trị với iIsotretinoin uống (OI) thường có nguy cơ bùng phát mụn cao hơn.
• Trường hợp nhẹ sẽ tự hết mà không cần ngưng hoặc thay đổi quá trình điều trị.
• Trường hợp nặng, bác sĩ có thể dùng steroid đường dùng toàn thân và thậm chí là cần ngưng isotretinoin nếu cần thiết.
• Sử dụng các loại thuốc điều trị với liều thấp và tăng dần qua quá trình theo dõi điều trị.
• Điều chỉnh lại tất cả các yếu tố có thể làm bùng phát mụn như: Ăn uống, sinh hoạt, chăm sóc da, các sản phẩm điều trị, xem xét lại

nguyên nhân gây nên mụn… Khi gặp phải những tình huống như vậy, bạn cần liên lạc ngay với bác sĩ hoặc tái khám để được xác định chính xác tình trạng của mình và thảo luận với bác sĩ để tìm ra các nguyên nhân và phương hướng giải quyết, điều chỉnh phù hợp.